Küçük E-sporcunun Sözleşme Ehliyeti ve Koruma Rejimi
18 yaşından küçük olmak, e-sporcu sözleşmesi yapmayı her durumda mutlak biçimde yasaklamaz; fakat küçüğün sözleşmeyi tek başına geçerli olarak kurabileceği anlamına da gelmez. Ayırt etme gücü bulunmayan küçük e-sporcunun hukukî işlemi kural olarak sonuç doğurmaz ve yasal temsilci onayı bu eksikliği gidermez. Ayırt etme gücüne sahip küçük ise sınırlı ehliyetsizdir; profesyonel e-sporcu sözleşmesi kendisini ücret karşılığında müsabaka, antrenman, tanıtım ve benzeri edimlerle borç altına soktuğundan kural olarak yasal temsilcisinin rızası gerekir. Bu rıza önceden izin, sözleşmeye katılma veya sonradan icazet biçiminde gündeme gelebilir. Erken erginlik ve kanundaki dar istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir. TESFED lisansı için verilen veli izni, kulüple yapılan e-sporcu sözleşmesine verilmiş onayla aynı hukukî işlem değildir. Fiil ehliyeti sağlansa bile küçüğün çalışma yaşı, eğitim hayatı, sağlık ve dinlenme koşulları, kişilik hakları, imajı ve gelirleri bakımından ayrı bir çocuk koruma incelemesi yapılmalıdır.
Seri 10'da e-sporcu sözleşmesinin genel geçerlilik şartları ve şekil rejimi incelenmiştir. Bu çalışma ise söz konusu genel çerçeveyi küçük e-sporcunun fiil ehliyeti, yasal temsilci rızası, sportif lisansı ve çalışma koşulları bakımından derinleştirmektedir. Sportif düzenlemeler bakımından 25 Mart 2026 onay tarihli TESFED lisans talimatı ile TESFED'in 2026 lisans kılavuzu esas alınmıştır.
İçindekiler
- Küçük E-sporcu Bakımından Üç Ayrı Hukukî Kontrol
- 18 Yaş Sınırı, Erginlik ve Erken Erginlik
- Ayırt Etme Gücü Bulunmayan Küçük E-sporcu
- Ayırt Etme Gücüne Sahip Küçük ve Yasal Temsilci Rızası
- İstisnaî İşlem Yetkileri ve Küçüğün Kazancı
- TESFED Lisansı ile Sözleşme Ehliyeti Aynı Şey midir?
- Spor Yapma Hakkı ile Profesyonel Sözleşme Ayrımı
- Küçük E-sporcunun Çalışma Hakkı ve Uygulanacak Koruma
- Çocuğun Üstün Yararı, Eğitim, Sağlık ve Kişilik Hakları
- Mukayeseli Hukukun Gösterdiği Koruma Araçları
- Küçük E-sporcu Sözleşmesinde Koruyucu Hükümler
- Fiilen Çalışmaya Başlama ve TBK m. 394
- Değerlendirme ve Sonuç
- Sık Sorulan Sorular
- Yararlanılan Kaynaklar ve Düzenlemeler
1. Küçük E-sporcu Bakımından Üç Ayrı Hukukî Kontrol
Küçük bir oyuncunun profesyonel e-spor faaliyetine katılması tek bir “veli izni” sorusuyla çözülemez. Hukukî değerlendirme, birbirine temas eden fakat farklı sonuçlar doğuran üç ayrı düzlemde yapılmalıdır.
| Kontrol Alanı | Temel Soru | Başlıca Hukukî Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşme ehliyeti | Küçük, kulüple borç doğuran sözleşmeyi tek başına kurabilir mi; yasal temsilci rızası gerekli mi? | TMK m. 9–16 ve ilgili temsil hükümleri |
| Sportif lisans | Oyuncu TESFED ve Spor Bilgi Sistemi nezdinde lisans alıp resmî faaliyete katılabilir mi? | Güncel TESFED lisans talimatı ve başvuru düzeni |
| Çalışma ve çocuk koruma | Faaliyetin yaşı, süresi ve koşulları eğitim, sağlık, dinlenme ve çocuğun üstün yararıyla bağdaşır mı? | TBK, UHK, İlköğretim ve Eğitim Kanunu, çocuk hakları ve koruyucu iş hukuku ilkeleri |
Bu kontrollerden birinin olumlu sonuçlanması diğerlerinin de kendiliğinden sağlandığını göstermez. Örneğin lisans başvurusunda veli izninin bulunması, kulüple yapılacak uzun süreli ve çok sayıda yan edim içeren sözleşmenin onaylandığı anlamına gelmez. Benzer biçimde yasal temsilcinin sözleşmeye rıza göstermesi de kanunun yaşa, eğitime, sağlığa ve çalışma koşullarına ilişkin emredici korumasını bertaraf etmez.
Lisans, sözleşme ehliyeti ve çalışma hakkı farklı hukukî kurumlardır. Küçük e-sporcu bakımından güvenli ve geçerli bir ilişki kurulabilmesi için üç alanın da ayrı ayrı kontrol edilmesi gerekir.
2. 18 Yaş Sınırı, Erginlik ve Erken Erginlik
TMK m. 11 uyarınca erginlik kural olarak 18 yaşın doldurulmasıyla başlar. Bununla birlikte 18 yaş, tek başına fiil ehliyetini açıklayan tek ölçüt değildir. Tam fiil ehliyeti için erginliğin yanında ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama şartları da aranır.
Kanun, 18 yaşından önce erginlik kazanılabilecek hâller de öngörmektedir. Evlenme kişiyi ergin kılar; ayrıca 15 yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir. Bu nedenle başlığındaki yaş ölçütüne rağmen her 18 yaş altı oyuncu aynı ehliyet kategorisinde değildir. Erken erginlik kazanmış, ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan e-sporcu, fiil ehliyeti bakımından sözleşmesini kural olarak kendisi kurabilir.
Buna karşılık yalnızca profesyonel düzeyde başarılı olmak, yüksek gelir elde etmek, menajerle çalışmak veya uzun süredir turnuvalara katılmak kişiyi hukukî bakımdan ergin kılmaz. Sektörel tecrübe ve oyun içi yetkinlik, kanundaki erginlik ve fiil ehliyeti şartlarının yerine geçmez.
3. Ayırt Etme Gücü Bulunmayan Küçük E-sporcu
Ayırt etme gücü, kişinin belirli bir işlemin anlamını, sonuçlarını ve taşıdığı riskleri kavrayarak makul biçimde davranabilmesini ifade eder. Bu yetenek soyut ve değişmez bir etiket değildir; kişinin yaşı, gelişimi ve somut işlemin karmaşıklığı birlikte değerlendirilir. Çok sayıda ekonomik ve kişisel edim içeren uzun süreli bir profesyonel e-sporcu sözleşmesi, gündelik ve düşük riskli bir işlemden farklı bir kavrama düzeyi gerektirir.
TMK m. 15 uyarınca ayırt etme gücü bulunmayan kişinin fiilleri, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere hukukî sonuç doğurmaz. Bu nedenle sözleşmenin anlam ve sonuçlarını değerlendirebilecek ayırt etme gücünden yoksun küçük e-sporcunun kendi irade beyanıyla kurduğu sözleşme geçerli olmaz.
Buradaki eksiklik, ayırt etme gücüne sahip küçüğün işlemindeki temsilci rızası eksikliğinden farklıdır. Ayırt etme gücü bulunmayan küçüğün işlemi, yasal temsilcinin sonradan onayıyla geçerli hâle getirilemez. Hukukî ilişki kurulacaksa işlemin yasal temsilci tarafından çocuk adına ve çocuğun menfaatine uygun biçimde yapılması; işlemin niteliğine göre ayrıca gerekli izin ve denetimlerin sağlanması gerekir.
Yasal temsilci rızası, ayırt etme gücünün yerine geçmez. Rıza, ayırt etme gücüne sahip sınırlı ehliyetsizin işlemine ilişkin bir koruma aracıdır; ayırt etme gücü bulunmayan küçüğün kendi işlemini onarmaz.
4. Ayırt Etme Gücüne Sahip Küçük ve Yasal Temsilci Rızası
Ayırt etme gücüne sahip küçük, Türk Medeni Kanunu sisteminde sınırlı ehliyetsizdir. TMK m. 16 gereğince yasal temsilcisinin rızası olmadıkça kendi işlemleriyle borç altına giremez. Profesyonel e-sporcu sözleşmesi; müsabaka ve antrenmanlara katılma, kulüp talimatlarına uyma, tanıtım ve sponsorluk faaliyetlerinde bulunma, belirli süre boyunca başka kulüplerle sözleşme yapmama ve kimi zaman imaj veya dijital içerik kullanımına katlanma gibi çok sayıda yükümlülük doğurur. Bu nedenle sözleşme, küçüğün tek başına yapabileceği salt karşılıksız kazandırma veya kişiye sıkı sıkıya bağlı hakkın yalın kullanımı olarak görülemez.
Yasal temsilcinin rızası sözleşmeden önce izin olarak, sözleşmenin kurulması sırasında temsilcinin katılımıyla veya işlemden sonra icazet biçiminde açıklanabilir. Rıza bulunmaksızın yapılan işlem, öğretide ve uygulamada kural olarak askıda hükümsüz kabul edilir. Sonradan geçerli onay verilmesi hâlinde işlem hukukî sonuç doğurabilir; onayın verilmemesi durumunda küçüğün borç altına girdiği sözleşmeye dayanılması mümkün olmaz.
“Yasal temsilci” kavramı her olayda yalnızca sözleşmeye herhangi bir ebeveynin imza atması anlamına gelmez. Velayetin kim tarafından kullanıldığı, vesayet bulunup bulunmadığı ve imza atan kişinin gerçekten temsil yetkisine sahip olup olmadığı kontrol edilmelidir. Ayrıca çocuk ile ana veya baba arasında ya da ana ve babanın menfaatine olarak çocuk ile üçüncü kişi arasında yapılan ve çocuğu borç altına sokan işlemlerde TMK m. 345 uyarınca kayyım katılımı ve hâkim onayı gündeme gelebilir. Bu risk, yasal temsilcinin kulüp, şirket, menajerlik veya sponsorluk yapısıyla ekonomik menfaat ilişkisinin bulunduğu durumlarda özellikle gözden kaçırılmamalıdır.
Küçük e-sporcunun daha sonra 18 yaşını doldurması, daha önce temsilci rızası olmadan yaptığı sözleşmeyi kendiliğinden ve sessizce geçerli hâle getirmez. Erginlik sonrasında ilişkinin devamı isteniyorsa önceki işlemin hukukî durumu açıkça değerlendirilmeli; gerekli onay veya yeni sözleşme iradesi tereddüde yer bırakmayacak biçimde ortaya konulmalıdır.
5. İstisnaî İşlem Yetkileri ve Küçüğün Kazancı
Türk Medeni Kanunu, sınırlı ehliyetsizin bazı alanlarda tek başına işlem yapabilmesine imkân tanır. Ancak bu istisnalar dar yorumlanmalı ve profesyonel e-sporcu sözleşmesine otomatik biçimde genişletilmemelidir.
TMK m. 359, ana ve babasının rızasıyla ev dışında yaşayan çocuğun kendisine bir meslek veya sanatla uğraşması için verilen malvarlığı kısmı ile kişisel kazancı üzerinde tasarruf edebilmesini düzenler. Bu hüküm, şartları gerçekleştiğinde küçüğün kazancı üzerindeki tasarruf alanını genişletebilir; fakat küçüğe her türlü uzun süreli profesyonel sözleşmeyi tek başına kurma konusunda genel bir yetki vermez.
Vesayet altındaki kişi bakımından TMK m. 453 uyarınca sulh hukuk mahkemesinin bir meslek veya sanatı tek başına yürütme izni vermesi hâlinde, kişi bunun gerektirdiği işlemleri yapabilir ve bu işlemlerden bütün malvarlığıyla sorumlu olur. Bu da genel kuralı değiştiren, şartları somut olayda ayrıca ispatlanması gereken istisnaî bir yetkidir.
Küçüğün ücret, turnuva ödülü, yayın veya sponsorluk geliri elde etmesi ile bu gelir üzerinde kimin ve hangi sınırlar içinde tasarruf edebileceği de sözleşme ehliyetinden ayrı incelenmelidir. Yasal temsilci onayı, küçüğün gelirlerinin sınırsız biçimde üçüncü kişilere devredilmesi veya küçüğün menfaatine aykırı kullanılması için genel bir yetki oluşturmaz.
6. TESFED Lisansı ile Sözleşme Ehliyeti Aynı Şey midir?
Hayır. Sportif lisans, sporcunun federasyon ve spor idaresi nezdinde ilgili faaliyete katılabilmesine ilişkin idarî-sportif statüyü gösterir. Sözleşme ehliyeti ise kişinin kendi işlemiyle hak edinebilmesi ve borç altına girebilmesine ilişkin özel hukuk meselesidir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı kayıtlarında yürürlükte görünen Türkiye Espor Federasyonu Espor Spor Dalı Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı 25 Mart 2026 onay tarihlidir. TESFED'in 2026 lisans kılavuzu, 18 yaşından küçükler için lisans başvurusunun veli tarafından Spor Bilgi Sistemi üzerinden yapılmasını ve veli izin sürecinin tamamlanmasını öngörmektedir.
Bu izin, küçüğün sporcu lisansı almasına yöneliktir. Kulüple yapılacak e-sporcu sözleşmesinin süresi, ücret ve primleri, çalışma programı, fesih hükümleri, sponsorluk yükümlülükleri, imaj ve içerik kullanımları gibi şartlar lisans başvurusunda onaylanmış olmaz. Bu nedenle kulüp, “velinin lisansa izin verdiği” gerekçesiyle profesyonel sözleşmenin de geçerli biçimde onaylandığını varsayamaz.
25 Mart 2026 onay tarihli Türkiye Espor Federasyonu Espor Spor Dalı Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı'nın m. 20 hükmüyle, 13 Temmuz 2020 onay tarihli Türkiye Espor Federasyonu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı açıkça yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni Talimat, m. 21 uyarınca Bakanlık internet sitesinde yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer; Talimat hükümlerini m. 22 uyarınca Türkiye Espor Federasyonu Başkanı yürütür. Bu makaledeki güncel sportif değerlendirme, 25 Mart 2026 onay tarihli Talimat ile TESFED'in 2026 lisans kılavuzuna dayanmaktadır.
7. Spor Yapma Hakkı ile Profesyonel Sözleşme Ayrımı
Öğretide spor yapma hakkı, kişilik hakkı ve temel hak boyutuyla ele alınmaktadır. Ayırt etme gücüne sahip küçük, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarını kural olarak kendi iradesiyle kullanabilir. Bununla birlikte spor yapma hakkının kullanılması ile profesyonel sporculuğun ekonomik ve sözleşmesel zemini aynı değildir.
Kulüp organizasyonu içinde ücret karşılığında sürekli edim üstlenmek; müsabaka ve antrenman takvimine bağlanmak; disiplin, sponsorluk, yayın ve tanıtım yükümlülükleri kabul etmek; fesih veya serbest kalma bedeli (buy-out) hükümlerine tabi olmak küçüğü borç altına sokar. Bu nedenle “çocuk spor yapmak istiyor” veya “turnuvaya katılmayı kabul ediyor” beyanı, profesyonel e-sporcu sözleşmesinin bütün hükümlerine tek başına geçerlilik kazandırmaz.
Bu ayrım, çocuğun iradesinin önemsiz olduğu anlamına da gelmez. Çocuğun yaşı ve olgunluğu ölçüsünde görüşü alınmalı; yasal temsilci rızası çocuğun iradesini bastıran bir araç olarak kullanılmamalıdır. Sözleşme, hem ehliyet kurallarına hem de çocuğun kişiliğine ve gelişen özerkliğine uygun biçimde kurulmalıdır.
8. Küçük E-sporcunun Çalışma Hakkı ve Uygulanacak Koruma
E-sporun hukukî bakımdan spor niteliğinde değerlendirilmesi hâlinde, sporcuları uygulama alanı dışında bırakan İş Kanunu m. 4/1-g hükmü nedeniyle tipik profesyonel e-sporcu ilişkisi bakımından Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri esas alınır. Bununla birlikte İş Kanunu kapsamı dışında kalmak, küçük e-sporcunun korumasız olduğu veya çocukların çalışmasına ilişkin koruyucu sınırlamaların önemini yitirdiği anlamına gelmez.
Türk Borçlar Kanunu'nda bütün hizmet ilişkileri için ayrıntılı ve yeknesak bir asgari çalışma yaşı sistemi bulunmamaktadır. TBK m. 422 ise 18 yaşından küçük işçilere en az üç hafta yıllık ücretli izin verilmesini öngörerek küçük işçiye özgü doğrudan bir koruma getirir. Asgari yaş ve eğitimin korunması bakımından 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu hükümleri ayrıca önem taşır. İlköğretim çağındaki çocuğun çalıştırılması, zorunlu eğitime devam ve ders saatleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
İş Kanunu m. 71 ile Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin profesyonel sporcuya doğrudan uygulanabilirliği ayrı bir meseledir. Bununla birlikte bu düzenlemeler, çocukların yaşına, gelişimine, eğitimine, sağlık ve güvenliğine ilişkin koruma standardının belirlenmesinde dikkate alınabilecek güçlü normatif ölçütler içerir. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'ndaki hükümler ile çocuk haklarına ilişkin yükümlülükler de bu koruyucu değerlendirmeyi destekler.
İş Kanunu kapsamı dışında kalan çocukların çalışmasına ilişkin yaş sınırlarının farklı ve tarihsel düzenlemelere dağılmış olması, küçük e-sporcular bakımından yeknesak bir koruma standardının belirlenmesini güçleştirmektedir. Uluslararası asgarî yaş yaklaşımı da dikkate alındığında, 15 yaşından önce ekonomik faaliyete katılımın kural olarak son derece ihtiyatlı değerlendirilmesi; daha küçük yaşlardaki istisnaî faaliyetlerin ise eğitim, süre, sağlık ve etkin denetim bakımından sıkı güvencelere bağlanması gerekir.
9. Çocuğun Üstün Yararı, Eğitim, Sağlık ve Kişilik Hakları
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, çocukla ilgili işlemlerde çocuğun üstün yararını temel ölçüt olarak kabul eder; eğitim hakkını, dinlenme ve boş zaman hakkını ve ekonomik sömürüye karşı korunmayı güvence altına alır. Küçük e-sporcu sözleşmesinin geçerliliği ve içeriği bu haklardan bağımsız değerlendirilemez.
E-sporun evden veya çevrimiçi yürütülebilmesi, faaliyetin çocuk açısından sınırsız ve risksiz olduğu anlamına gelmez. Uzun antrenmanlar, farklı saat dilimlerindeki gece müsabakaları, aralıksız ekran kullanımı, tekrarlayan hareketler, yüksek performans baskısı, çevrimiçi taciz ve kamusal görünürlük; fiziksel, psikososyal ve dijital riskler doğurabilir. Kulübün programlama ve talimat yetkisi bu riskleri artıracak biçimde kullanılamaz.
Yasal temsilci rızası, çocuğun eğitimini aksatan, yeterli dinlenmeyi ortadan kaldıran veya sağlığını tehlikeye düşüren çalışma koşullarını hukuka uygun hâle getirmez. Sözleşmede antrenman, müsabaka, seyahat, kamp, canlı yayın ve tanıtım süreleri yaşa göre sınırlandırılmalı; okul takvimi, sınav dönemleri, uyku ve dinlenme gereksinimi gözetilmelidir.
Küçüğün adı, görüntüsü, sesi, kullanıcı adı, oyun performansı, sağlık bilgileri ve yayın içerikleri de kişilik alanıyla temas eder. Bu verilerin veya değerlerin uzun süreli ve sınırsız kullanımına izin veren hükümler, yasal temsilci onayı bulunsa dahi ölçülülük ve çocuğun üstün yararı bakımından ayrıca denetlenmelidir. İmaj ve dijital içerik hükümlerinin ayrıntılı rejimi serinin sonraki çalışmalarında ayrıca incelenecektir.
10. Mukayeseli Hukukun Gösterdiği Koruma Araçları
Mukayeseli hukukta Fransa, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Kore'de benimsenen farklı koruma modelleri, küçük e-sporcunun korunmasının yalnız ebeveyn veya yasal temsilci onayına indirgenemeyeceğini göstermektedir. Sistemlerin teknik çözümleri farklı olmakla birlikte ortak yön, sözleşmenin küçüğün menfaatine uygunluğu ile çalışma koşullarının birlikte değerlendirilmesidir.
Fransız hukukundaki sektöre özgü yaklaşım sözleşme süresi ile eğitim ve çalışma koşullarını aynı koruma çerçevesine taşımaktadır. İngiliz hukukundaki küçüğün yararına hizmet sözleşmesi ölçütü, sözleşmenin yalnız kurulma biçimine değil bütün olarak çocuğa sağladığı yarara odaklanmaktadır. Amerikan hukukundaki iptal edilebilirlik yaklaşımı, standart ve müzakereye kapalı sözleşmelerin küçükler bakımından doğurduğu riski görünür kılmaktadır. Güney Kore örneği ise ebeveyn onayını antrenman süreleri ve eğitim düzeniyle tamamlayan sektör içi araçların önemine işaret etmektedir.
Bu karşılaştırma, yabancı hukuk kurallarının Türk hukukuna doğrudan uygulanabileceği anlamına gelmez. Bununla birlikte farklı hukuk sistemlerinde kullanılan koruma araçları, Türk hukuku bakımından da yasal temsilci rızasının tek başına yeterli bir koruma mekanizması olarak görülmemesi; sözleşme süresi, çalışma düzeni, eğitim, gelirler ve kişilik hakları bakımından ek güvencelerin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
11. Küçük E-sporcu Sözleşmesinde Koruyucu Hükümler
Küçükle yapılacak sözleşmesinin yazılı şekilde kurulması, genel şekil serbestisine rağmen özel önem taşır. Yasal temsilci rızasının kapsamı ile çocuğu koruyan maddeler açık ve denetlenebilir olmalıdır.
| Sözleşme Alanı | Küçük E-sporcu Bakımından Düzenlenmesi Gereken Hususlar |
|---|---|
| Taraf ve temsil | Küçüğün doğum tarihi, ayırt etme gücü değerlendirmesi, velayet veya vesayet durumu ve temsilcinin imza sıfatı açıkça gösterilmelidir. |
| Süre ve sona erme | Uzun veya otomatik uzayan bağlılıklar sınırlandırılmalı; yaş, eğitim ve gelişim değişikliklerine uygun çıkış mekanizmaları öngörülmelidir. |
| Antrenman ve müsabaka | Günlük ve haftalık süreler, gece faaliyeti, dinlenme, seyahat ve okul takvimi yaşa uygun biçimde belirlenmelidir. |
| Ücret ve gelirler | Ücret, prim, ödül ve sponsorluk payları şeffaf olmalı; ödeme hesabı ve gelir üzerinde tasarruf düzeni küçüğün menfaatini korumalıdır. |
| İmaj ve dijital içerik | Kullanım amacı, mecra, süre, coğrafî alan ve sona erme sonrası kullanım açıkça sınırlandırılmalıdır. |
| Sağlık ve güvenlik | Ergonomi, ekran süresi, uyku, psikososyal riskler, çevrimiçi taciz ve tıbbî destek için önleyici tedbirler düzenlenmelidir. |
| Disiplin ve şikâyet | Yaptırımlar ölçülü olmalı; çocuk ve temsilcisi için güvenli bildirim, itiraz ve bağımsız destek kanalları bulunmalıdır. |
Yasal temsilcinin sözleşmenin yalnız son sayfasını imzalaması, özellikle imaj, sponsorluk, serbest kalma bedeli (buy-out), ceza koşulu veya uyuşmazlık çözümü gibi ağır sonuç doğurabilecek hükümler bakımından bilinçli bir onayın varlığını her zaman göstermeyebilir. Sözleşme müzakeresinde hem çocuğa hem temsilciye anlaşılır açıklama yapılması ve onayın hangi hükümlere ilişkin olduğunun belirginleştirilmesi, rızanın kapsamına ve sözleşme hükümlerinin bağlayıcılığına ilişkin uyuşmazlık riskini azaltır.
12. Fiilen Çalışmaya Başlama ve TBK m. 394
Uygulamada küçük oyuncu, yazılı sözleşme tamamlanmadan veya yasal temsilci süreci gereği gibi işletilmeden kulüp adına antrenmanlara, turnuvalara ve yayınlara katılmaya başlayabilir. TBK m. 394/II, durumun gereklerine göre ancak ücret karşılığında yapılabilecek işin belirli bir süre görülmesi ve işveren tarafından kabul edilmesi hâlinde hizmet sözleşmesinin kurulmuş sayılmasını düzenler.
TBK m. 394/III ise geçersizliği sonradan anlaşılan hizmet sözleşmesinin, hizmet ilişkisi ortadan kaldırılıncaya kadar geçerli bir hizmet sözleşmesinin bütün hüküm ve sonuçlarını doğuracağını belirtir. Bu koruyucu düzenleme, küçük e-sporcunun fiilen yerine getirdiği hizmetin ve özellikle ücret alacağının tamamen yok sayılmasını önleyebilir.
Bununla birlikte hüküm, yasal temsilci rızası aranmaksızın çocuk çalıştırmayı serbestleştiren veya yasak çalışma koşullarını hukuka uygun hâle getiren bir araç değildir. Geçersizliğin sebebi, tarafların geçersizliği bilip bilmediği, küçüğün ayırt etme gücü, çalışma yaşına ilişkin yasaklar ve fiilî ilişkinin koşulları somut olayda birlikte değerlendirilmelidir.
TBK m. 394/III'ün fiilen çalışan küçüğe ücret ve çalışma koşulları bakımından koruma sağlaması, baştaki ehliyet veya izin eksikliğini ortadan kaldırdığı anlamına gelmez.
13. Değerlendirme ve Sonuç
18 yaşından küçük e-sporcuların sözleşme yapabilmesi, tek bir yaş eşiği veya standart veli imzasıyla açıklanamaz. Önce küçüğün ayırt etme gücü ve erginlik durumu belirlenmelidir. Ayırt etme gücü bulunmayan küçüğün kendi hukukî işlemi sonuç doğurmaz; ayırt etme gücüne sahip küçük ise profesyonel e-sporcu sözleşmesiyle borç altına gireceğinden kural olarak yasal temsilci rızasına ihtiyaç duyar. Erken erginlik ve kanundaki istisnaî yetkiler ayrıca ve dar biçimde değerlendirilmelidir.
Sportif lisans süreci bu özel hukuk incelemesinden ayrıdır. TESFED lisansı için veli izninin bulunması, profesyonel sözleşmenin bütün hükümlerinin onaylandığı anlamına gelmez. Aynı şekilde sözleşmenin temsilci tarafından imzalanması da çalışma yaşı, zorunlu eğitim, dinlenme, sağlık, kişilik hakları ve çocuğun üstün yararına ilişkin emredici korumayı bertaraf etmez.
Mevcut koruma boşluğu karşısında, küçük e-sporcular bakımından asgarî koruyucu hükümler içeren bir tip sözleşmenin geliştirilmesi; sözleşmelerin federasyona ibraz ve kayıt sistemine bağlanması; yaşa göre antrenman, turnuva ve yayın sürelerinin belirlenmesi; eğitim takviminin güvence altına alınması ve gelirler ile kişilik değerleri bakımından denetim mekanizmalarının oluşturulması değerlendirilebilir. Bunlar yürürlükteki hukukta kendiliğinden aranan geçerlilik şartları değil, küçük e-sporcunun korunmasını güçlendirmeye yönelik de lege ferenda önerilerdir.
Sonuç olarak küçük e-sporcu bakımından doğru hukukî yöntem; sözleşme ehliyeti, sportif lisans ve çalışma koşullarını ayrı ayrı denetlemek; yasal temsilci rızasını çocuğun üstün yararı, gelişen özerkliği, eğitimi, sağlığı ve kişilik haklarıyla birlikte değerlendirmektir.
14. Sık Sorulan Sorular
17 yaşındaki bir e-sporcu kulüple tek başına sözleşme imzalayabilir mi?
Ayırt etme gücüne sahip 17 yaşındaki kişi kural olarak sınırlı ehliyetsizdir. Profesyonel e-sporcu sözleşmesi kendisini borç altına soktuğundan yasal temsilci rızası gerekir. Erken erginlik veya kanundaki özel bir işlem yetkisi varsa sonuç ayrıca değerlendirilebilir.
Yasal temsilci rızası sonradan verilebilir mi?
Ayırt etme gücüne sahip küçüğün işlemi bakımından rıza önceden izin, işlem sırasında katılım veya sonradan icazet biçiminde açıklanabilir. Ayırt etme gücü bulunmayan küçüğün kendi işlemi ise sonradan onayla geçerli hâle gelmez.
TESFED lisansı bulunan küçük e-sporcunun sözleşmesi kendiliğinden geçerli midir?
Hayır. Lisans için veli izni sportif-idarî sürece ilişkindir. Kulüple yapılan sözleşmenin borçları ve ticarî hükümleri ayrıca yasal temsilci tarafından değerlendirilip onaylanmalıdır.
Anne veya babadan birinin imzası her durumda yeterli midir?
Her durumda değil. Velayet veya vesayet düzeni, temsil yetkisinin kimde olduğu ve menfaat çatışması bulunup bulunmadığı somut olaya göre kontrol edilmelidir. TMK m. 345 kapsamındaki hâllerde kayyım katılımı ve hâkim onayı gerekebilir.
Küçük e-sporcu 18 yaşını doldurunca eski sözleşme otomatik olarak geçerli olur mu?
Temsilci rızası olmadan yapılmış sözleşme yalnız yaşın dolmasıyla kendiliğinden geçerli hâle gelmez. Erginlik sonrasında tarafların önceki işlemin durumunu açıkça değerlendirerek geçerli onay veya yeni sözleşme iradesini ortaya koyması gerekir.
Geçersiz sözleşmeyle fiilen çalışan küçük ücret isteyebilir mi?
TBK m. 394/III, geçersizliği sonradan anlaşılan hizmet ilişkisinde ilişki sona erdirilinceye kadar geçerli sözleşmenin hüküm ve sonuçlarının doğmasına yönelik koruma sağlayabilir. Bu hükmün uygulanması, geçersizlik sebebi ve çalışma koşulları dikkate alınarak somut olayda değerlendirilmelidir.
Yasal temsilci onay verirse çalışma saatleri serbestçe belirlenebilir mi?
Hayır. Temsilci rızası, çocuğun eğitimini, dinlenmesini, sağlığını veya kişilik haklarını ihlâl eden koşulları hukuka uygun hâle getirmez. Program çocuğun yaşına, gelişimine ve üstün yararına uygun olmalıdır.
15. Yararlanılan Kaynaklar ve Düzenlemeler
Mevzuat ve Resmî Düzenlemeler
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m. 9–16, m. 342, m. 345, m. 359, m. 453 ve m. 455.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m. 394 ve m. 422.
- 4857 sayılı İş Kanunu, özellikle m. 4/g ve m. 71.
- 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu, özellikle m. 173, m. 174 ve m. 179.
- 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, özellikle m. 3, m. 7 ve m. 59.
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, özellikle m. 3, m. 28, m. 31 ve m. 32.
- Türkiye Espor Federasyonu Espor Spor Dalı Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı, onay tarihi 25.03.2026, özellikle m. 5 ve m. 20–22.
- Türkiye Espor Federasyonu, Esporcu Lisansı Nasıl Alınır kılavuzu, 2026.
- Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik.
Seçilmiş Literatür
- DERİNPINAR, İbrahim Nuri, E-sporcu Sözleşmesi, Bahçeşehir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Özel Hukuk Doktora Programı, Doktora Tezi, İstanbul 2026.
- OĞUZMAN, M. Kemal / SELİÇİ, Özer / OKTAY-ÖZDEMİR, Saibe, Kişiler Hukuku, İstanbul 2024.
- DURAL, Mustafa / ÖĞÜZ, Tufan, Türk Özel Hukuku, Cilt II: Kişiler Hukuku, İstanbul 2024.
- SEROZAN, Rona / ENGİN, Baki İlkay / ATAMER, Yeşim M., Medeni Hukuk Genel Bölüm – Kişiler Hukuku, İstanbul 2022.
- AYKAÇ, Hande Bahar, “Hukuksal Açıdan Çocuk ve Genç İşçiliği”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 116, 2016.
- ÖZKARACA, Ercüment / ÜNAL, Canan, “Küçüklerin Çalışmasına İlişkin Yasak ve Sınırlamalar ile Bunlara Aykırılık Hâlinde İş Sözleşmesinin Geçersizliği Sorunu”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Ali Rıza Okur'a Armağan, C. 20, S. 1, 2014, s. 355–410.
- SEÇER, Öz, “Çocuk ve Genç İşçilerle İş Sözleşmesinin Kurulması ve Bu Sözleşmeden Doğan Ücret Üzerinde Çocuk ve Genç İşçilerin Tasarruf Hakkı”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 2010/28, s. 1425–1453.
- ERTAŞ, Şeref / PETEK, Hasan, Spor Hukuku, Ankara 2017.
- SMITS, Jan M., Contract Law: A Comparative Introduction, 2014; GANGWAR, Shivangi, “Minors' Contracts in the Digital Age”, Liverpool Law Review, 2022; CISNEROS, Jesus, “Leveling the E-Sports Playing Field”, California Western Law Review, 2022.
Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçeriğinde yer alan açıklamalar akademik değerlendirmeler ve yürürlükteki hukukî düzenlemeler esas alınarak hazırlanmış olup somut olaylara ilişkin hukukî görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan, hak kaybı yaşanmaması için profesyonel hukukî danışmanlık alınması tavsiye edilir.
Küçük e-sporcularla yapılacak sözleşmelerin hazırlanması ve incelenmesi; fiil ehliyeti, yasal temsilci ve menfaat çatışması kontrolleri; çalışma-eğitim dengesinin kurulması; ücret, prim, sponsorluk, imaj ve dijital içerik hükümlerinin değerlendirilmesi hakkında hukukî danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Hukukî Danışmanlık Talep Edinİlgili Makaleler
- E-sporcu Sözleşmesi Nasıl Geçerli Olur? Geçerlilik Şartları ve Şekil
- E-sporcu Sözleşmesine Hangi Hükümler Uygulanır? TBK, 7405 Sayılı Kanun ve TESFED Düzenlemeleri
- Profesyonel E-sporcu Kimdir? Amatör ve Profesyonel E-sporcu Ayrımının Hukukî Çerçevesi
- E-Spor Hukuku ve E-Sporcu Sözleşmeleri
- E-sporcu Sözleşmelerinde Aşırı Yararlanma (Gabin): Oyuncunun Korunması ve Sözleşmenin Geçerliliği
Bu Makale Serisi Hakkında
Bu makale, E-Spor Hukuku yayın serisinin on birinci ana çalışmasını oluşturmaktadır.
İlk on makalede e-sporun ve profesyonel e-sporcunun hukukî temelleri ile e-sporcu sözleşmesinin tanımı, tarafları, esaslı unsurları, hukukî niteliği, uygulanacak hükümleri ve genel geçerlilik rejimi incelenmiştir. Bu çalışmada ise küçük e-sporcunun fiil ehliyeti, yasal temsilci rızası, sportif lisans ile sözleşme ehliyeti ayrımı ve çocuğun çalışma koşulları bakımından korunması ele alınmıştır.
Serinin bir sonraki makalesinde E-sporcu Sözleşmelerinde Aşırı Yararlanma (Gabin): Oyuncunun Korunması ve Sözleşmenin Geçerliliği başlığı altında edimler arasındaki açık oransızlık, oyuncunun deneyimsizliği ve sözleşmesel sömürü riski incelenecektir.
Bir Sonraki Makale
➡️ E-sporcu Sözleşmelerinde Aşırı Yararlanma (Gabin): Oyuncunun Korunması ve Sözleşmenin Geçerliliği