E-sporcu Sözleşmesinin Esaslı Unsurları Nelerdir? İş Görme, Ücret ve Bağımlılık

E-sporcu Sözleşmesinin Esaslı Unsurları: İş Görme, Ücret ve Bağımlılık

E-sporcu sözleşmesinin taraflarını belirlemek, sözleşmeden doğan hak ve borçların kime ait olduğunu ortaya koyar. Bunun ardından cevaplanması gereken soru, tarafların hangi temel edimler üzerinde anlaştığıdır. Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesine ilişkin sistematiğinde iş görme, ücret ve bağımlılık, sözleşmesel ilişkinin karakterini belirleyen başlıca unsurlardır. E-sporcu ile spor kulübü veya spor anonim şirketi arasındaki tipik ilişkide de bu üç unsur kendine özgü görünümler kazanır.

Bu makalede amaç, sözleşmenin hukukî niteliğine ilişkin bütün görüşleri tartışmak değildir. O tartışma serinin sekizinci makalesinin konusudur. Burada öncelikle iş görme, ücret ve bağımlılığın ne ifade ettiği; e-spor pratiğinde hangi olgularla somutlaştığı ve tali edimlerden nasıl ayrıldığı incelenmektedir.

1. Giriş

E-sporcu sözleşmesi, yalnızca bir oyuncunun belirli bir takım adı altında müsabakalara çıkmasını sağlayan sportif bir belge değildir. Tipik ilişkide e-sporcu emeğini ve kişisel performansını belirli bir süre boyunca kulübün sportif organizasyonuna tahsis eder; kulüp veya spor anonim şirketi de bu faaliyetin ekonomik karşılığını üstlenir. İlişkinin nasıl yürütüleceği ise antrenman programlarından müsabaka takvimine, teknik ekip yönlendirmelerinden takım disiplinine kadar uzanan bir organizasyon içinde şekillenir.

Bu nedenle sözleşmenin içeriğini analiz ederken çok sayıdaki hüküm arasında temel olanlarla tamamlayıcı olanları ayırmak gerekir. Bir e-sporcu sözleşmesinde sponsorluk etkinlikleri, canlı yayın saatleri, sosyal medya kullanımı, imaj hakları, gizlilik veya ekipman hükümleri bulunabilir. Bunlar önemli sözleşmesel yükümlülükler doğurabilse de sözleşmenin temel yapısını açıklayan üçlü iş görme, ücret ve bağımlılıktır.

2. Esaslı Unsur Ne Demektir?

TBK m. 2 uyarınca tarafların sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşması sözleşmenin kurulması bakımından temel kuraldır. E-sporcu sözleşmesinde objektif olarak belirleyici olan noktalar, e-sporcunun hangi faaliyeti yerine getireceği, bu faaliyet karşılığında ekonomik karşılığın bulunması ve iş görmenin karşı tarafın organizasyonu içinde bağımlı biçimde yürütülmesidir.

Bu üç unsurun belirlenmesi yalnız sözleşmenin kurulması bakımından değil, daha sonra sözleşmenin hukukî niteliğinin ve uygulanacak hükümlerin tespiti bakımından da önemlidir. Bununla birlikte sözleşmede tarafların ayrıca birinci derecede önem verdiği başka hususlar da sübjektif esaslı nokta hâline gelebilir. Örneğin belirli bir oyun kadrosunda yer alma veya belirli bir ücret modelinin kabulü, somut müzakerede tarafların sözleşme yapma iradesini bağladıkları bir nokta olabilir.

3. İş Görme Unsuru

3.1. E-sporcunun Asli Sportif Faaliyeti

İş görme, bedensel veya zihinsel emek kullanılarak işverenin maddî ya da fikrî ihtiyacını karşılayan faaliyeti ifade eder. E-sporcu bakımından asli iş görme edimi, kulüp veya spor anonim şirketi adına e-spor faaliyetlerine katılmak ve kişisel sportif performansını sözleşmenin amacı doğrultusunda ortaya koymaktır.

Bu edim yalnız resmî müsabakanın oynandığı dakikalarla sınırlı değildir. Takım antrenmanları, taktik ve strateji çalışmaları, hazırlık karşılaşmaları, rakip analizi, teknik ekip toplantıları ve müsabakaya hazırlanmanın doğal parçası olan faaliyetler de somut sözleşmenin kapsamına göre iş görme ediminin görünüm biçimlerini oluşturabilir.

3.2. Faaliyet Borcu ve Sonuç Borcu Ayrımı

E-sporcunun borcu kural olarak belirli bir sonucu garanti etmek değildir. Turnuvanın kazanılması, lig şampiyonluğu veya belirli bir sıralamaya ulaşılması tek başına e-sporcunun taahhüt ettiği sonuç olarak kabul edilemez. Oyuncudan beklenen, sözleşmede kararlaştırılan müsabaka ve hazırlık faaliyetlerine katılması, performansını gerekli özenle ortaya koyması ve takım organizasyonu içindeki sportif görevlerini yerine getirmesidir.

3.3. Şahsen İfa ve Süreklilik

E-sporcunun refleksi, oyun bilgisi, karar verme hızı, takım içindeki rolü ve bireysel performansı sözleşmenin kurulmasında belirleyicidir. Bu nedenle sportif iş görme edimi kişiye sıkı biçimde bağlıdır ve kural olarak başka bir oyuncu aracılığıyla yerine getirilemez. E-sporcu, kendi hesabını veya kadrodaki yerini üçüncü kişiye kullandırarak asli edimini ifa etmiş sayılamaz.

Süreklilik de bu faaliyetin doğasından kaynaklanır. E-sporcu sözleşmesindeki iş görme çoğu kez tek bir maç veya tek bir sonuç için değil, sezon veya sözleşme süresi boyunca devam eden antrenman ve müsabaka faaliyeti için üstlenilir. Bu nedenle süreklilik, ayrı bir esaslı unsurdan çok iş görme ediminin sürekli borç ilişkisi içindeki görünümüdür.

3.4. Yayın, Sponsorluk ve Tanıtım Edimleri

Profesyonel e-spor sözleşmeleri Twitch, YouTube, Kick veya benzeri platformlarda içerik üretme; sponsor etkinliklerine katılma; reklam çekimlerinde yer alma; sosyal medya paylaşımları yapma veya ad ve görüntünün belirli amaçlarla kullanılmasına izin verme gibi hükümler içerebilir. Ancak bu edimler, sportif iş görme borcunun zorunlu unsurları değildir. Somut sözleşmede ayrıca kararlaştırılan tali veya tamamlayıcı edimler olarak değerlendirilmelidir.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü sözleşmenin ekonomik değerinin önemli bir kısmı dijital görünürlükten doğsa dahi, her e-sporcu sözleşmesinde oyuncuya aynı yayın veya sponsorluk yükümlülüklerinin yüklenmesi zorunlu değildir. Bu konuların kapsamı, süresi, platformu ve gelir paylaşımı ayrıca düzenlenmelidir.

4. Ücret Unsuru

4.1. Ücretin Sözleşmedeki İşlevi

TBK m. 393'te hizmet sözleşmesi, işçinin bağımlı olarak iş görmesi karşılığında işverenin ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlanır. E-sporcu sözleşmesinde de kulüp veya spor anonim şirketinin temel karşı edimi, oyuncunun sportif faaliyeti karşılığında ücret ödemesidir.

Ücretin yalnız “maaş” başlığı altında yazılmış sabit bir aylık tutardan ibaret olduğu düşünülmemelidir. Somut sözleşmenin ekonomik modeli, sabit ödeme ile değişken ödemeleri birlikte içerebilir. Esas olan, oyuncunun iş görme ediminin karşılıksız bırakılmaması ve ekonomik karşılığın belirlenebilir olmasıdır.

4.2. Sabit Ücret, Prim ve Ödül Havuzu Payları

E-spor uygulamasında sabit ücretin yanında bireysel veya takım performansına bağlı primler, turnuva başarısı için öngörülen bonuslar ve ödül havuzundan oyuncuya bırakılacak paylar önem kazanabilir. Bu kalemlerin hangi koşulda doğacağı, brüt veya net olup olmadığı, ödeme tarihi ve takım ödülünün oyuncular arasında nasıl dağıtılacağı sözleşmede açıkça belirlenmelidir.

Özellikle ödül havuzu bakımından “ödülün belirli yüzdesi oyunculara aittir” şeklindeki genel ifadeler; vergi, organizatör kesintileri, kadro değişiklikleri, yedek oyuncular ve teknik ekip payları bakımından uyuşmazlık doğurabilir. Bu nedenle ekonomik modelin mümkün olduğunca hesaplanabilir kurulması gerekir.

4.3. Ücret ile Diğer Ekonomik Menfaatlerin Ayrılması

Oyuncuya sağlanan her ekonomik değer aynı hukukî nitelikte olmayabilir. Barınma, ekipman, ulaşım, yemek veya oyun evi imkânları çalışma organizasyonunun parçası olabilir; imza parası, prim veya ödül payı ise farklı ödeme sebeplerine dayanabilir. Bu nedenle sözleşmede her kalemin hangi sebeple verildiğinin ve ücret hesabıyla ilişkisinin açıklaştırılması önemlidir.

5. Bağımlılık Unsuru

5.1. Hukukî ve Kişisel Bağımlılık

İş görme ve ücret, farklı iş görme sözleşmelerinde de görülebilir. E-sporcu ilişkisinin karakterini belirlemede en ayırt edici unsur çoğu kez bağımlılıktır. Bağımlılık, oyuncunun yalnız ekonomik olarak kulüpten gelir elde etmesini değil, iş görme faaliyetini kulübün kurduğu organizasyon içinde ve onun yönetim, gözetim ve denetimi altında yerine getirmesini ifade eder.

Bu nedenle bağımlılık değerlendirmesi tek bir ölçüte bağlanamaz. Tarafların fiilî ilişkisinin bütünü incelenmelidir.

5.2. E-sporda Bağımlılığı Gösteren Olgular

Antrenman saatlerinin kulüp tarafından belirlenmesi, oyuncunun belirli müsabakalara katılmakla yükümlü tutulması, teknik direktör veya koçun stratejik yönlendirmelerine uyması, takım toplantılarına katılması, performans ve disiplin süreçlerinin izlenmesi, izin düzeni, ekipman ve altyapının kulüp tarafından sağlanması ve oyuncunun kulüp organizasyonuna sürekli biçimde dâhil edilmesi bağımlılığın tespitinde dikkate alınabilecek olgulardır.

Bu göstergelerin hiçbiri tek başına kesin sonuç doğurmaz. Önemli olan, oyuncunun kendi hesabına bağımsız bir hizmet sunucusu gibi mi hareket ettiği, yoksa emeğini önceden kurulmuş kulüp organizasyonu içinde mi sunduğudur.

5.3. Uzaktan Çalışma ve Gaming House Dışında Faaliyet

E-sporun dijital niteliği, oyuncunun her zaman kulübe ait fizikî bir oyun evinde bulunmasını gerektirmez. Antrenmanların çevrim içi yürütülmesi veya oyuncunun kendi konutundan takım faaliyetlerine katılması, bağımlılığı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Modern çalışma ilişkilerinde belirleyici olan fizikî mekândan ziyade işverenin organizasyonuna dâhil olma ve yönetim-denetim ilişkisinin yoğunluğudur.

5.4. “Independent Contractor” Kaydı Sonucu Değiştirir mi?

Sözleşmenin başlığına veya bir maddesine “independent contractor”, “bağımsız çalışan” ya da benzeri bir ifade yazılması, ilişkinin hukukî niteliğini tek başına belirlemez. Tarafların kullandığı adlandırma ile fiilî çalışma düzeni birbirinden farklıysa, değerlendirme somut ilişkinin gerçek unsurları üzerinden yapılmalıdır.

Oyuncunun yüksek gelir elde etmesi, kişisel sponsorluklarının bulunması veya güçlü bir kişisel markaya sahip olması da tek başına bağımsız çalışma sonucunu doğurmaz. Buna karşılık oyuncunun çalışma zamanı ve yöntemi üzerinde geniş serbestliğe sahip olduğu, kulüp organizasyonuna sürekli biçimde dâhil olmadığı ve kendi işletmesel riskini taşıdığı farklı modellerde bağımlılığın yoğunluğu ayrıca incelenmelidir.

6. Üç Unsurun Birlikte Değerlendirilmesi

İş görme, ücret ve bağımlılık birbirinden kopuk üç kutucuk değildir. E-sporcu, kişisel sportif performansını kulübün organizasyonu içinde sürekli olarak ortaya koyarken; kulüp bu faaliyet karşılığında ekonomik bir karşılık üstlenir. Bu üçlü yapı, sözleşmenin merkezindeki edim-karşı edim ilişkisini açıklar.

Örneğin yalnızca bir turnuvada bağımsız olarak yarışan ve ödül kazanması hâlinde gelir elde eden oyuncu ile bir kulübün sezonluk kadrosunda, belirlenmiş antrenman düzeni ve teknik ekip yönetimi altında ücret karşılığı faaliyet gösteren oyuncunun hukukî konumu aynı değildir. Sözleşmenin adı değil, ilişkinin somut örgütleniş biçimi önemlidir.

7. Yargı Kararları Işığında Değerlendirme

Türk yargı uygulamasında doğrudan e-sporcu sözleşmesinin iş görme, ücret ve bağımlılık unsurlarını birlikte inceleyen yerleşik bir yüksek mahkeme içtihadı henüz oluşmuş değildir. Bu nedenle e-spora doğrudan temas eden kararlarla genel sporcu ve hizmet ilişkilerine ilişkin üst yargı kararlarını işlevlerine göre ayırarak değerlendirmek gerekir.

Anayasa Mahkemesinin E. 2022/85, K. 2025/131 sayılı kararında profesyonel sporcu ile spor kulübü veya spor anonim şirketi arasında sözleşme ilişkisi kurulduğu ve sporcunun faaliyetinin meslek veya iş niteliği taşıdığına ilişkin değerlendirme, sporcu-kulüp ilişkisinin ekonomik ve meslekî boyutunu göstermesi bakımından önemlidir. Yargıtay'ın hizmet ilişkilerinde bağımlılığın tespitine ilişkin kararları ise zaman, organizasyon, talimat ve denetim gibi olguların somut olay temelinde incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

Doğrudan e-spora temas eden İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin E. 2023/295, K. 2025/1013 sayılı kararında e-spor dalındaki transfer sözleşmesi ve lisans süreci yargı kararına yansımıştır. Bu karar, iş görme-ücret-bağımlılık üçlüsü hakkında doğrudan bir nitelendirme yapmamakla birlikte, e-sporcunun kulüp bünyesindeki sportif ilişkisinin sözleşme ve lisans boyutlarının artık somut uyuşmazlıklara konu olduğunu göstermesi bakımından değerlidir.

Bu kararlar aynı ağırlıkta değildir: yüksek mahkeme kararları genel hukukî ölçütlerin belirlenmesinde önceliklidir; doğrudan e-spora ilişkin ilk derece kararları ise henüz sınırlı olan uygulamanın gelişimini göstermek amacıyla kullanılmalıdır.

8. Pratikte Sözleşmede Neler Açık Yazılmalıdır?

Esaslı unsurların varlığı yalnız teorik nitelendirme meselesi değildir. Sözleşmenin uygulanabilirliği bakımından iş görme ve ücret hükümlerinin somutlaştırılması, bağımlılık ilişkisini oluşturan yönetim mekanizmalarının ise sınırlarının belirlenmesi gerekir.

• Sportif görev: oyun/branş, kadro rolü, müsabaka ve antrenman yükümlülükleri;
• Çalışma organizasyonu: program, teknik ekip, takım toplantıları, raporlama ve izin düzeni;
• Ücret: sabit tutar, ödeme günü, para birimi ve ödeme yöntemi;
• Değişken ödemeler: bireysel/takım primi ve ödül havuzu paylaşım yöntemi;
• Ek dijital edimler: Twitch, YouTube, Kick ve diğer platformlarda yayın, içerik üretimi ve gelir paylaşımı;
• Sponsorluk ve tanıtım: etkinlik sayısı, süre, kapsam ve oyuncunun kişilik haklarıyla bağlantılı sınırlar;
• Yönetim hakkının sınırları: kulübün verebileceği talimatların konusu ve oyuncunun özel yaşamı ile kişilik haklarının korunması.

9. Değerlendirme ve Sonuç

E-sporcu sözleşmesinin temel yapısı, e-sporcunun kişisel sportif performansını iş görme edimi olarak ortaya koyması, kulüp veya spor anonim şirketinin bunun karşılığında ücret üstlenmesi ve faaliyetin tipik olarak kulübün organizasyonu içinde bağımlı biçimde yürütülmesi üzerine kuruludur.

E-sporun dijital niteliği bu temel yapıyı ortadan kaldırmaz; aksine bağımlılık unsurunun fizikî mekân yerine dijital organizasyon, çevrim içi antrenman, teknik ekip yönlendirmesi ve performans denetimi gibi yeni görünümler kazanmasına yol açar. Aynı şekilde yayın, içerik üretimi, sponsorluk ve imaj kullanımı e-spor ekonomisinde son derece önemli olsa da bunların sözleşmenin zorunlu üç temel unsurundan ayrılması gerekir.

Bu üç unsurun ortaya konulması, bir sonraki sorunun zeminini hazırlar: E-sporcu sözleşmesi Türk hukukunda hangi sözleşme tipi içinde nitelendirilmelidir? Serinin sekizinci makalesinde eser ve vekâlet sözleşmesi yaklaşımları, hizmet sözleşmesi görüşü ve bağımsız çalışma nitelendirmesi karşılaştırmalı olarak incelenecektir.

10. Sık Sorulan Sorular

E-sporcu sözleşmesinin esaslı unsurları nelerdir?

İş görme, ücret ve bağımlılık unsurları e-sporcu sözleşmesinin temel yapısını oluşturur.

E-sporcunun iş görme borcu yalnızca müsabaka oynamaktan mı ibarettir?

Hayır. Somut sözleşmeye göre antrenman, hazırlık karşılaşmaları, takım toplantıları, taktik ve strateji çalışmaları da asli sportif faaliyetin kapsamında olabilir.

E-sporcunun şampiyon olma veya turnuva kazanma borcu var mıdır?

Kural olarak hayır. E-sporcunun borcu belirli bir sportif sonucu garanti etmek değil, üstlendiği faaliyetleri gerekli özenle yerine getirmektir.

E-sporcu sözleşmesinde ücret yalnızca aylık maaş mıdır?

Hayır. Sabit ücretin yanında primler ve sözleşmede kararlaştırılan turnuva ödül havuzu payları gibi ekonomik menfaatler de ödeme yapısına dâhil olabilir.

E-sporcu evden çalışıyorsa bağımlılık unsuru ortadan kalkar mı?

Hayır. Fizikî mekân tek başına belirleyici değildir. Oyuncunun kulübün organizasyonu, programı, talimatı, gözetimi ve denetimi altında faaliyet gösterip göstermediği birlikte değerlendirilir.

Sözleşmede “independent contractor” yazması yeterli midir?

Hayır. Hukukî nitelendirmede kullanılan etiketten ziyade somut ilişkinin fiilî işleyişi ve özellikle bağımlılığın yoğunluğu önem taşır.

11. Yararlanılan Kaynaklar ve İçtihatlar

Mevzuat ve Federasyon Düzenlemeleri

• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m. 2, 393 ve devamı.
• 4857 sayılı İş Kanunu m. 4/g.
• 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu.
• Türkiye E-Spor Federasyonu Ana Statüsü ve ilgili lisans/transfer düzenlemeleri.

Seçilmiş Literatür

• DERİNPINAR, İbrahim Nuri, E-sporcu Sözleşmesi, Bahçeşehir Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Özel Hukuk Doktora Programı, Doktora Tezi, İstanbul 2026.
• DOĞU, Hakkı Mert, “E-Spor ve E-Spor Hukuku'nda Sporcu Sözleşmeleri”, 2020.
• ÜNAL, Emre / HÜSEYİNLİ, Namık, “Yeni Bir Meslek Grubu: E-Spor Oyuncuları ve Çalışma Hakları”, 2022.
• OĞUZ, Özgür / ÇITIR, Amine Büşra, “E-Sporcunun Çalışma İlişkisinden Kaynaklı Hakları”, 2025.
• DOĞAN, Sevil, İş Sözleşmesinde Bağımlılık Unsuru, İstanbul 2016.

Seçilmiş Üst Yargı Kararları

• Anayasa Mahkemesi, E. 2022/85, K. 2025/131, T. 17.06.2025.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2025/4773, K. 2025/10555, T. 25.06.2025.
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2017/1092, K. 2020/6950, T. 02.07.2020.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 1976/9-1635, K. 1977/355, T. 13.04.1977.

Doğrudan E-spora Temas Eden Seçilmiş Uygulama Kararı

• İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2023/295, K. 2025/1013, T. 31.12.2025.

Not: Doğrudan e-sporcu sözleşmesinin esaslı unsurlarını inceleyen yerleşik bir yüksek mahkeme içtihadı henüz oluşmuş değildir. İlk derece mahkemesi kararı, yüksek mahkeme içtihadıyla aynı emsal ağırlığında olmayıp e-sporun Türk yargı uygulamasına yansımasını göstermek amacıyla sınırlı biçimde kullanılmıştır.

İlgili Makaleler

• E-sporcu Sözleşmesi Nedir? Tanımı ve Hukukî Çerçevesi
• E-sporcu Sözleşmesinin Tarafları: E-sporcu, Spor Kulübü ve Spor Anonim Şirketi
• E-Spor Hukuku ve E-Sporcu Sözleşmeleri

Bu Makale Serisi Hakkında

Bu makale, E-Spor Hukuku yayın serisinin yedinci ana çalışmasını oluşturmaktadır.

İlk altı makalede e-spor kavramından başlayarak e-sporun spor niteliği, kurucu unsurları, profesyonel e-sporcu, e-sporcu sözleşmesinin tanımı ve sözleşmenin tarafları incelenmiştir. Bu çalışmada ise sözleşmenin temel yapısını oluşturan iş görme, ücret ve bağımlılık unsurları e-spora özgü görünümleriyle ele alınmıştır.

Serinin bir sonraki makalesinde E-sporcu Sözleşmesinin Hukukî Niteliği: Hizmet Sözleşmesi mi, Sui Generis Sözleşme mi? başlığı altında eser ve vekâlet sözleşmesi yaklaşımları, hizmet sözleşmesi görüşü ve bağımsız çalışma nitelendirmesi karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir.

Bir Sonraki Makale